‘Er bestaat een verkeerd beeld van Afrika’

Architectenbureau BKVV zal je niet snel in Azië tegenkomen; het bureau zet naast Nederland volledig in op Afrika. Daar bouwt BKVV huizen voor de lagere klassen en adviseert het op het gebied van duurzame stedenbouw.

Het idee hebben dat je met werk de wereld iets beter kunt maken, is nog wat anders dan het daadwerkelijk doen. Het lukte BKVV. Het bureau doet grote technische projecten zoals een compleet brugbedieningscentrum, maar is ook actief op de woningmarkt. Met name met Loft Home, een energiezuinige woning van staal, glas en hout die niet lang na de oprichting werd bedacht. Deze woning is al op verschillende plaatsen in Nederland gebouwd en heeft een eigen BV gekregen. 

Hieruit haalde partner Robert van Kats nadat hij met architect Frederik Groos over social housing had gesproken, de inspiratie voor Butterfly Housing, betaalbare, duurzame woningen die door de prijs en omvang schaalbaar zijn. Zeer geschikt voor Afrikaanse uitdagingen op het gebied van woningbouw. 

‘Ik vind het interessant om de kracht van design in te zetten voor het oplossen van maatschappelijke problemen. We brengen Butterfly Housing stapje voor stapje naar de markt, het is een nieuw product en een nieuwe manier van bouwen. Zuid-Afrika en Nigeria zijn voor ons de belangrijkste landen. Er lopen nu een aantal pilots en de eerste grotere aanvragen, van 50 tot 5000, komen binnen. Het liefst halen we dit jaar nog de helft van onze omzet uit Afrika.’ Naast Butterfly Housing is BKVV ook nog actief met Dasuda, dat zich richt op de duurzame ontwikkeling van Afrikaanse stedenbouw. 

Van Kats zit enkele maanden per jaar in Afrika om het project samen met lokale partners van de grond te krijgen. ‘Je moet er gewoon zijn om met alle stakeholders te spreken. We gaan bottom-up te werk dus spreken eerst met de mensen die in de huizen moeten wonen, met dan collega-architecten, bouwers, investeerders, tot aan de lokale en nationale overheden. Het duurt even voordat je de verhoudingen precies door hebt. Het is niet zo strikt en formeel georganiseerd, maar er bestaat wel degelijk hiërarchie. Een hoge ambtenaar ontvangt bijvoorbeeld graag thuis, waardoor je vrij snel op een informeel niveau met elkaar praat.’ 

Van Kats vindt dat er nog te clichématig wordt gedacht en gesproken over Afrika. De focus op epidemieën en oorlogen in de media draagt daar niet aan bij. ‘Dat leidt wel eens een verkeerd beeld. De grootste fout die je kunt maken is te denken dat je komt brengen en dat ze daar blij mee moeten zijn. Er is lokaal veel kennis en er zijn veel ideeën, dus je moet samenwerkingspartners zoeken. Je moet daarin flexibel zijn; alles wat je gewend bent te doen is daar 180 graden anders.’ Butterfly Housing.jpg

Toch zijn clichés niet voor niets clichés. Het beeld van corrupte overheden klopt bijvoorbeeld wel. Van Kats is hierin heel resoluut: ‘Als er corruptie in het spel is, doen we niet mee en stoppen we het project. Daarom doen we tegenwoordig liever opdrachten voor de private sector. De overheid heb je wel nodig voor vergunningen, maar heeft dan niet direct invloed op het project. Het heeft ons best wat omzet gekost. Toch zijn we nooit gezwicht, ook niet voor bedreigingen. Er is wel eens gezegd: “jullie komen het land niet meer in.” Dat bleek na een paar maanden weer vergeten. Je moet niet te snel opgeven. We bespreken dit soort dingen wel met de Nederlandse ambassade.’ 

De nadruk ligt op de positieve ervaringen. De symbiose tussen de organisatorische en conceptuele kwaliteiten van Nederlanders en het culturele perspectief van de architecten ter plaatse leidt tot mooie dingen, zegt Kats. ‘Daar hebben we pas echt slim duurzaam leren bouwen. Die ervaring hadden we in Europa niet kunnen opdoen. Maar het mooiste is toch wel de lol die je uit al die samenwerkingen haalt.’