'We mogen best wat trotser zijn op ons creatief talent'

Een kwalitatief sterke kunstwereld is cruciaal voor een creatief en innovatief imago van Nederland in het buitenland. We mogen dus best wat meer waardering hebben voor onze culturele toppers die het internationaal goed doen, betoogt Saskia Legein van DutchCulture.

Waarom zijn wij toch zo weinig geneigd om trots te zijn op onze culturele boegbeelden en Nederland daarmee te promoten, zoals andere landen dat wel doen? Het zegt meer over onze volksaard dan over de kwaliteit van onze kunst en cultuur.

Het gekke is, Nederland heeft echt toptalenten en instellingen. Het Rijksmuseum en het Van Gogh staan bijvoorbeeld in de top 3 van kunstmusea met de beste reputatie wereldwijd, blijkt uit internationaal onderzoek. Dat is heel uitzonderlijk voor zo’n klein landje als het onze.

Maar wie vertelt dit met trots aan zijn buitenlandse vrienden? Kunst en cultuur lijkt in Nederland een apart eiland te zijn. Dat is zonde want we hebben er juist zo veel in te bieden. In de meeste landen is het juist een organisch onderdeel van het maatschappelijke leven. Ondertussen denken wij in Nederland haast automatisch: ‘Wat levert het allemaal op?’ en dan vooral in financiële zin.

Laatst las ik een artikel over de waarde van kunst en cultuur waarin de auteur zich afvroeg: ‘Vragen we ook wat een kus van onze moeder ons oplevert? Of een avond dineren met onze beste vrienden?’ Dat is mooi verwoord. Persoonlijk denk ik dat ontroering, verbluffende herkenning, onverwachte troost, schurend ongemak of het opeens met andere ogen naar iets kijken, onbetaalbaar is.

Zulke ervaringen kan kunst je bij uitstek brengen en dat dan ook nog eens over alle nationale, inkomens- en mentaliteitsgrenzen heen. Met een creatief en innovatief land is het prettig samenwerken en zakendoen. Je hebt er dus veel aan om kunst en cultuur meer te betrekken bij je relaties met andere landen.

Maar je moet dat niet vertellen zoals het ooit ongelukkig werd uitgelegd als ‘kunst, omdat het moet’. Daar moet je in Nederland niet mee aankomen, het stuit op weerzin tegen het oude verheffingsideaal. Het is veel handiger juist aan te sluiten bij de eigenwijze, vooruitstrevende volksaard. Wat werkt, is dat wij van onze kanalen betrouwbare bronnen voor dagelijks nieuws hebben gemaakt.

Onze adviseurs hebben een cursus journalistiek schrijven gevolgd zodat ze beter kunnen laten zien wat er internationaal allemaal speelt en sneller een koppeling met de actualiteit kunnen maken. We zijn dan misschien van nature geen cultuur-minnend volk, we lopen wel meteen warm voor internationaal succes. Laten we dat vaker gebruiken als invalshoek voor verhalen over onze talenten in het buitenland en culturele samenwerking. Als sterarchitect Francine Houben met haar internationale bureau Mecanoo het grootste theater- en filmcomplex ter wereld in Taiwan realiseert met hulp van een Groningse staalfabrikant, dan mogen we daar even trots op zijn als op de Olympische ploeg die straks in Zuid-Korea medailles gaat binnenhalen.

Saskia Legein is public affairs adviseur bij DutchCulture. Daar waar cultuur, media en erfgoed grensoverschrijdend is, brengt DutchCulture mensen, organisaties, overheden en kennis samen. DutchCulture wil internationale culturele samenwerking zichtbaar maken en het draagvlak vergroten.

Deze column is een verkorte versie van een interview dat op BKB Academie verscheen. De foto door Simone van Rees is met haar toestemming hier overgenomen.